Nęsta sķša:

Yfirboršsvatn

Prófun į vatnsmagni og

Grunnvatn

• Sżrustig (pH) getur veriš of hįtt eša of lįgt. Sżrustig eša pH vatns hefur margvķsleg įhrif į efni ķ vatni. Sżrustig ętti aš vera milli pH 6-8. Of hįtt pH getur valdiš vandręšum sérstaklega į seišastigi og žarf aš gefa žvķ sérstakar gętur žegar er notaš jaršhitavatn og ķ tengslum viš jįrnmagn og ammónķak ķ eldisvatni (sjį nįnar ķ sjśkdómakafla). Ef jįrn er ķ vatni, sem kemur fyrir ķ jaršhitavatni og vatni śr mżri eša bergi, getur žaš veriš hęttulegt viš pH 6-7. Viš žaš sżrustig geta 2 mg/L af jįrni drepiš fisk. Žvķ ber aš foršast mżravatn.

  Of lįgt pH getur leitt til of mikils styrks koltvķsżrings (CO₂) ķ kerjum. Sums stašar getur įl leystst śr bergi og er žaš hęttulegt fiskum.

• Mįlmjónastyrkur vatnsins. Fiskar eru mjög viškvęmir fyrir mįlmjónum, svo sem žungmįlmajónum - jįrni, kopar, blżi, sinki og kvikasilfri og einnig įli. Jįrn getur, vegna oxunar bakterķa falliš śt sem brśnt slķm į tįlkn fiska og kęft žį. Stundum veldur mengun aukinni śtskolun žessara efna śr bergi eša jaršvegi. Sem dęmi mį nefna aš sśrt regn eykur leysni og śtskolun žeirra. Mįlmar ķ leišslum eša mįlmur sem kemst ķ snertingu viš vatn getur leystst uppp aš einhverju leyti. Mįlmar geta haft samverkandi įhrif (ž.e. heildarmagn žeirra skiptir mįli en ekki styrkur hvers fyrir sig) og įhrif žeirra eru meiri ķ ferskvatni en sjó.

  Ef vatniš inniheldur of mikiš jįrn veršur aš grķpa til sérstakra rįša til aš minnka styrk žess ķ vatninu. Sértęka lķfhreinsa mį smķša ķ žessum tilgangi. Vatniš (vel loftaš) er lįtiš renna gegnum yfirboršsrķkt efni eins og plasthringi (loftarahringi) eša vikur žar sem jįrn-bakterķur geta fest sig og unniš jįrn śr vatninu. Einnig er hęgt aš mešhöndla vatniš meš ozon (O₃) sem umbreytir Fe2+ ķ hęttuminna Fe3+. Ef nota į slķkar ašferšir er rįšlegt aš leita eftir sérfręšiašstoš.

• Vetnissślfķš. (Brennisteinsvetni) Žaš getur bęši veriš til stašar ķ söltu og fersku vatni, og bęši į ójónušu (H₂S) og jónušu formi (HS-). Hiš ójónaša form er mjög eitraš fyrir fisk. Ķ basķsku vatni (hįtt pH t.d. pH 9) er minna en 1% af vetnissślfķši į ójónušu formi en viš lęgra pH eins og pH 7 er 50% ójónaš og svo er 99% žess ójónaš viš pH 5. Hęttumörk fyrir vetnissślfķš eru um 0,002 mg/L ķ fersku vatni en 0,005 mg/L ķ fullsöltum sjó.

  Jaršhitavatn (bęši salt og ferskt) getur innihaldiš vetnissślfķš. Žvķ žarf alltaf aš męla vetnissślfķš ef blanda į jaršhitavatni beint ķ eldisvatn. Ķ raun er slķk blöndun alltaf varasöm af fleiri įstęšum og skyldi gerast meš ķtrustu varśš.

• Koltvķsżringur. Til eru dęmi um hįan styrk af koltvķsżringi ķ vatni, sérstaklega ķ svoköllušu ölkelduvatni. Kol-tvķsżringur lękkar pH vatnsins. Ef styrkur žess fer yfir 15 - 20 mg/L (ķ fersku vatni) er hętta į aš fiskurinn fįi nżrnakölkun (nephrocalcinosis) og geta fisksins til aš nżta sér sśrefni vatnsins minnkar, afleišingar žess eru lęgri fóšurstušull og aukinn fóšurkostnašur.

• Harka vatns. Harka vatns segir til um (kalsķum) karbonatstyrk vatns og er męld sem mg CaO ķ lķtra af vatni. Hart vatn er rķkt af kalsķum og er pH stig žess vanalega hįtt. Mjśkt vatn er yfirleitt meš lęgra pH stig og hefur minni pH stöšugleika. Vatn meš 0-10 mg/L CaO er kallaš mjśkt og vatn meš 20 mg/L eša hęrra er kallaš hart. Hart vatn er tališ vera hentugra til fiskeldis en mjśkt vatn, žar sem pH gildi žess er stöšugra og lękkar minna samfara CO₂ śtlosun (öndun) fiska.

• Selta hefur įhrif į jónajafnvęgi fisks meš svokallašri osmósu. Snögg breyting į seltu getur valdiš miklum osmótķsku įlagi į fiskinn og hann getur žornaš uppp eša śtvatnast. Selta er męld ķ grömmum/kg vatns og kallast einingin prómill. Fullsaltur sjór er 35 prómill (35 g/kg). Ferskvatn hefur lįga seltu milli 0-0,5 prómill, og vatn milli 0,5-25 prómill er kallaš ķsalt. Sjįvarsölt eru mest natrķum- og magnesķumklórķš (31 prómill) og sślföt af magnesķum, kalsķum og kalķum (3,8 ‰). Žaš mį ala bleikju ķ fersku og ķsöltu vatni en hśn getur einungis lifaš ķ saltvatni ķ styttri tķma (2-3 vikur). Sumir Kaupendur vilja nęr eingöngu fisk śr ķsöltu vatni (Aquanor ķ Boston).

• Köfnunarefni. Köfnunarefni er megin lofttegund andrśmsloftsins. Köfnunarefni veršur hęttulegt fiski ef mettun žess ķ vatni er yfir jafnvęgisstyrk žess viš andrśmsloft sem er um 20 mg/L.